Коьрта меню схьаелла

Абсолютизм — пачхьалкхан хӀоттам, хӀоьттина цхьа могӀа малхбузаевропан мехкашкахь Керла заманахь[1], и хӀоттам болуш лакхара Ӏедал (дукхах дерг, монархин) доза тоьхна дац векалийн институташца, конституцин пачхьалкхашкахь санна.

Термин абсолютан монархи, кхетайо паччахьан доза доцу Ӏедал санна, цуьнан кхин шуьйра маьӀна ду, амма абсолютизм термин абсолютан монархи терминца маьӀнийца тера ду, готта, луьра Ӏилман маьӀнехь[1].

Абсолютизм хилла европан континентан пачхьалкхашкахь XVII а, XVIII а бӀешерашкахь алсама йолу пачхьалкхан кеп, цуьнан аьтту бора динан гӀуллакххоша, цара бохура лакхара Ӏедал делера ду, руман юристаш, къобал дора паччахьашкахь шира руман императорийн абсолютан Ӏедал. И пачхьалкхан кеп шен кхиаран апогей кхаьчна французийн паччахь Людовик XIV волуш, гуттаренна бохуш хилла волу шен гӀарадаьлла «L’Etat c’est moi» (Пачхьалкх — со ву). Историн термин санна «шира низам» (Ancien regime) кхетамо абсолютизм хийцина XIX бӀешерашна юккъехь.

Тайп-тайпанчу абсолютан монархийн социалан гӀортол вовшех тера яц. Керлачу хенан Европан абсолютан монархеш хилла элийн пачхьалкхаш, царна чохь йисина «гӀоле йина юкъаралла»[1]. Советийн историографехь абсолютизм кхоллаялар дихкира классийн къовсамца — олаллин а, буржуазин а (С. Д. Сказкин) я ахархойн а, олаллин а (Б. Ф. Поршнев). Тахана яьржина ойланца, абсолютизм чӀагӀъяларан таро йина цхьа могӀа экономикан а, социалан а, оьздангаллин а хиламаша.

Иштта, пачхьалкхан Ӏедал чӀагӀдалар доьхку сих-сиха хуьлучу тӀемашца (иза бахьнехь алссама налогаш туху), йохк-иэцар кхиарца (иэша йолало протекционистийн политика), гӀалана кхиарца а, царна чохь социалан хийцамаш хиларца а (гӀалийн юкъараллин социалан марталла йохар, элий монархин герга бахар)[1].


Пачхьалкхан абсолютизм централизацин маьӀнехь хилла, масала, Францехь Луи-Филиппан конституцин монархи йолуш а, Наполеон I-чун а, Наполеона III-чун а тӀеман деспотизм йолуш а.

Хьажа кхин аНисъе

БилгалдахаршНисъе

  1. 1 2 3 4 БРЭ.

ЛитератураНисъе

ХьажоргашНисъе

  • Хеншелл Н.cede Миф абсолютизма = The Myth of Absolutism: Change and Continuity in Early Modern European Monarchy. — Алетейя, 2003. — 272 с. — (Pax Britannica) — ISBN 5-89329-569-2