Коьрта меню схьаелла

Адриа́тикан хӀорд (итал. mare Adriatico, эмил.-ром. Mèr Adriâtic, вен. Mar Adriàtico, неап. Mar Adriateco, словен. Jadransko morje, хорв. а, босн. а Jadransko more, алб. Deti Adriatik, лат. mare Hadriaticum), иштта Адриа́тика — ахкъевлина хӀорд, Апеннинийн а, Балканийн ахгӀайренашна юкъара Лаьттаюккъера хӀордан дакъа. Бердашца ю Итали (1000 км сов), Словени (47 км), Хорвати (1777 км), Босни а, Герцеговина а (20 км), Ӏаьржаламанчоь (200 км), Албани (472 км).

Адриатикан хӀорд
Координаташ42°46′33″ къ. ш. 15°25′34″ м. д.HGЯO
Болу меттигЛаьттаюккъера хӀорд
Майда144 000 км²
Адриатикан хӀорд (Лаьттаюккъера хӀорд)
Blue pog.svg
Adriatic Sea map.png
Commons-logo.svg Адриатикан хӀорд Викилармехь

ИсториНисъе

Оцу хӀордан цӀе елла ширачу порто Адрияс[1], иза лаьттина бердан йисттехь По а, Адидже а эркийн дельташкахь. Юьхьанца грекаш иштта олура хӀордан къилбаседа дакъа (грек. Adrias Kolpos), амма тӀаьхьа и цӀе кхечира берриг хӀордан а. Румхоша оцу хӀордах олура Mare Seperum я Mare Hadriaticum.

Шина эзар шарахь По а, Адидже а эркаш ша охьакхоьхьу хӀуманашца дехьадаьккхина шен дельта кӀорге, хӀорд чӀогӀа гомах бу оцу меттигехь, ткъа хӀинца Адрия 25 км генахь ю хӀордан.

Адрия гӀалан а, Адриатикан хӀордан а сийна астероидан цӀе тиллина (143) Адрия аьлла, иза дӀайиллина 1875 шеран 23 февралехь австрийн астронома Пализа Иоганна Адриатикан хӀордан бердаца йолчу Пулехь.

ГеографиНисъе

Адриатикан хӀордан майда — 144 эз. км², кӀоргалла — 20 м тӀиера хӀордан къилбаседан декъехь 1230 м кхаччалц — къилба-малхбален декъехь. Бух нийса бу гӀийла таьӀна а болуш къилбаседа-маллхбузера къилба-малхбалехьа. Буха йижина фораминиферан гӀамарш а, сацкъарш а, бердашца жагӀа, тӀо, гӀум ю. Къилба декъехь Отранто хидоькъенца кхета Ионийн хӀордах. Латта юкъа бахана 796 километр, хӀордан шоралла 93 – 222 километр.

Малхбуза бердаш дукхаха дерш лоха ду, малхбален — лаьмнаш долуш ду. Къилбаседа-малхбузан а, малхбузан а бердашца акъареш ю, меттигашкахь айманаш а ю: хӀордан оцу декъе эркаш (коьртаниг По а, Адидже а) охьатекхо хӀуманаша иза бузу, иза бахьнехь шира порташ Адрия а, Л’Акуила а хӀинца лаьтта хӀордан гена. Малхбален бердашна гергахь ду Далматин гӀайренаш, уьш баххьаш бу бердаца долчу Динаран акъарин даккъийн, ломан атагӀеш Балканан ахгӀайрен малхбуза агӀо охьатаьӀаш хи хьаьдда юьзна. Бердаш чӀогӀа чолхе хедийна ду айманаша, шорта аьтту болуш гаванаш ю. Яккхий айманаш ю Венецин, Триестан, Манфредони. ХӀорд бердашца кӀорга бу, цуо аьтто бо кеманаш леларна. Уггаре даккхий бердашца долу гӀайренаш — Крк (405 км²), Црес (405 км²), Брач (395 км²), Хвар (300 км²), Паг (285 км²), Корчула (276 км²)[2].

Коьрта порташНисъе

БилгалдахаршНисъе