Пошт итал. — «posta») — термин, лелайо билгала йоккхуш[1]:

  1. пошто дӀайохьуьйтург;
  2. зӀен урхалла, шена юкъайогӀу: жоьпаллин поштан администраци (ЖПА) а, цуьнан куьйгакӀелара структураш а — поштамташ, зӀен шодмаш, транспортан дакъош а, сортировкин меттигаш, ткъа иштта поштамташна а, зӀен шодмашна а юкъара поштан дакъа;
  3. лицензин бух тӀехь, меттигера а, чоьхьара а, дуьненаюкъара а тӀегӀанехь пошто дӀайохьуьйтучеран хьашто кхочушдар арахоьцу а, юхку а монополин предприяти.

Дукхах дерг, пачхьалкхан хуьлу цхьа предприяти, цунна куьйгалла до ЖПА. Дукха йолу ЖПА Дерриг дуьненан поштан бертан (ДПБ) декъахой ю я цхьаьна регионан поштан бертан декъалаллин юкъараллийца ДПБ ассоциаци йина декъахой ю.

Термин схьаяларНисъе

«Пошт» дош схьадаьлла пол. poczta а, итал. posta. ТӀаьхьарниг, шен рогӀехь, схьадаьлла (posta) латинан дашах posita, иза, хила тарло, дацдина statio posita in… — соцу меттиг, билгалчу меттигашкахь лаьтта говраш хуьйцу станци[1]. Иштта, юьхьанца оцу дашо билгала йоккхура поштан говраш я хьадалчаш хуьйцу станци. Post дош «поштан» маьӀнехь дуьххьара лело даьккхина XIII бӀешарахь. Тахана «пошт» дашо кхетадо поштан урхалла (поштамт, да́къа), дӀаяхьийтина а, схьаеина а корреспонденцеш[2][3][4].

Поштан историНисъе

Историца пошт кхоллаелла хаамаш, хӀуманаш (сурсаташ, посылкаш, ахча) дӀайохьуьйтучун а, дӀакхочучун а юкъахь дӀасаяхьийтаран хьаштех.

Поштан зӀе кхиар толлуш ду лерина историн Ӏилманан дакъа — поштан истори. Адамаллин историн йохаллехь хаамаш дӀабаларан хьесапаш а, гӀирсаш а дика кхиина. Исторел хьалхара муьрера лоллин пачхьалкхашкара уггаре атта орцанаш (аьзнаш, цӀе, кӀура) хийцаделира гӀашлойн а, говран а геланчийн поштан хаамашца хийцаделира. Феодализмехь а, капитализмехь а кхолладелира говрийн, цул тӀаьхьа цӀерпоштнекъан, хӀаваан, кхин тайпана зӀен регуляран пачхьалкхашна юкъара а, дуьненаюкъара а поштан гӀуллакх. Поштан хийцамаш дуьненаюкъара масштабехь, шина агӀора а, дуккха а агӀонашкара ДПА юкъахь берташ дина, тӀаьххьара кхечира цхьааллин поштан система (ДПС) кхолларе, цуьнан бух хилира ДПС Конвенцин а, Регламентийн а бертийн кепара цхааллин система.

Пошт таханаНисъе

 
Поштан автомобиль USPS (АЦШ)

Таханлера пошт — дуьненаюкъара берто (хьажа ДПБ документаш а, дерриг дуьненан поштан конгрессийн документаш[en] а) цхьаьнатоьхна тайп-тайпана пачхьалкхийн предприятийн глобалан система. Дуьненаюкъара пошта дӀаяхьаран хьашташ кхочушден поштан ерриг предприятеш, монополисташ ю.

Интермаша кхиарца цхьаболчу аналитикаша прогноз йора кестта поштан хьашташ оьшур яц олий, амма иза ца хилира. Тайп-тайпана пачхьалкхийн, хьалха зене йолу, поштан предприятеш, дола яха план ю.

Германин нем. Deutsche Bundespost олу пошт, 1995 шарахь дола а яьккхина, йийкъира Deutsche Post AG, Deutsche Telekom AG, Deutsche Postbank AG[de] компанешна. Кхин а ю поштан хьашташ кхочушден долара фирманаш[5].

XX бӀешо чекхдолуш — XXI бӀешо долалуш поштан зӀе йисира уггаре йоккха а, йораха а зӀен тайпа. ЭлектрозӀе, радиозӀе, телефонан а, электронан а зӀенашна автоматизаци йина системаш кхоллар а, кхиар а хьаьжна ца Ӏаш, поштан зӀено дуьтур ду шен ладаме маьӀна, хин йолчу заманахь; хӀунда аьлча материалан объекташ (сурсаташ, хӀуманаш, кхин дерг) дӀасаяхьалур яц электромагнитийн кепара зӀенца.

Поштан гӀуллакх а, хьашташ кхочушдар аНисъе

БилгалдахаршНисъе

  1. 1 2 Почта // Плата — Проб. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 20).(Хьаьжина 20 июнехь 2016) {title}. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2016 шеран 20 июнехь. Теллина 2015 шеран 25 февралехь.
  2. Почта // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  3. Кисин Б. М. Страна Филателия / Ред. В. Нездвецкий. — М.: Просвещение, 1969. — 240 с. — 100 000 экз.(Хьаьжина 15 июлехь 2016)
  4. См. также немецкую статью нем. Geschichte der Post.
  5. См. также немецкую статью нем. Post.

ЛитератураНисъе

  • [www.philately.h14.ru/BS/P.html Большой филателистический словарь] / Под общ. ред. Н. И. Владинца и В. А. Якобса. — М.: Радио и связь, 1988. — 320 с. — ISBN 5-256-00175-2. [См. статьи, начинающиеся на Почта и производные от этого слова.]
  • Почта // Толковый словарь русского языка : в 4 т. / гл. ред. Б. М. Волин, Д. Н. Ушаков (т. 2—4) ; сост. Г. О. Винокур, Б. А. Ларин, С. И. Ожегов, Б. В. Томашевский, Д. Н. Ушаков ; под ред. Д. Н. Ушакова. — М. : Государственное издательство иностранных и национальных словарей, 1939. — Т. 3 : П — Ряшка. — 1424 стб.(Хьаьжина 20 июнехь 2016) Архивацийина 20 июнехь 2016 шеран.
  • Почтовые знаки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  • [www.philately.h14.ru/FS/P.html Филателистический словарь] / Сост. О. Я. Басин. — М.: Связь, 1968. — 164 с. [См. статьи, начинающиеся на Почта и производные от этого слова.]

ХьажоргашНисъе