Коьрта меню схьаелла
Хьехархой а, дешархой а (юккъера бӀешерийн миниатюра)

Хьехархо — хӀинца уггаре яьржина юкъараллин говзалла, (Ӏамадархо, педагог). Хьехархочун говзаллин чулацам — тӀехьадогӀу чкъоьрнаш кхиор а, Ӏамор а ю (шуьйро — дешархой). КуьйгакӀела хуьлу дешаран белхан директоран гӀовсан.

Конфуцийс яздина:

« Хьехархочун Ӏалашо — дешархочун ойланашна керла некъ дӀабеллар.
Конфуций[1]
»

Говзаллин историНисъе

  КӀеззиг массара дийшира вай,
Цхьацца хӀума Ӏемира вайн.
Пушкин Александр
 

Хьехаралла а, хьехархой а бевза адамаллин ширачу заманахь дуьйна, амма уггаре яьржина говзалла цунах хӀинцца дукха хан йоццуш хилла.

БӀешо хьалха дукхаха болу европан мехкашкахь а цабевлла кхочуш йора кхиоран а, Ӏаморан а Ӏалашо дукхаха дерг халкъан (доьзалан) педагогикин гӀоьнца, цуьнан шен дика агӀо а (цунах лаьцна сих-сиха дийло я хуъушехь ца хьахадо дешаран хьаькмаша), гӀуон агӀо а яра. Бераш кхио а, Ӏамо а, хьовса а хьехархой лоцура кӀеззиг болчу таро йолчара (паччахьаш, паччахьан кертарчара, синан белхалоша) я доьшийтара готта говзаллин Ӏалашонна, деккъа оьшуш меттиг хилча (тӀемлойн кечам, пхьола Ӏамор, кхин а).

Тайп-тайпана хенашкахь а, пачхьалкхашкахь а кхиоран а, Ӏаморан а декхарш тӀедохкура тайп-тайпанчу нахана: кхиорхой, куратораш, хьехархой. Хьалха К. Д. Ушинскийс дагатийсира хьехархошна дешарца юьстина кхиоран хьалхара Ӏалашонаш, цуо гойту, кхечу агӀора вай дешарх атта Ӏехалур хилар, ткъа адамо ша оьзда кхиийна ца хиларна зуламе доккху дешар, цу тӀе кхин сов юкъараллин кхераме стаг хуьлу, кӀезиг дешна стагал а (масалин валаво Чичиков).

БилгалдахаршНисъе

  1. Коджаспирова Г. М. История образования и педагогической мысли: таблицы, схемы, опорные конспекты. — М., 2003. — С. 16

Хьажа кхин аНисъе

ХьажоргашНисъе