Океа́ниТийна океанан юккъерачу а, малхбузен а декъашкара шортта гулделлачу гӀайренийн а, атоллийн а гулдаран цӀе[1][2]. Океанин дозанаш билламе ду. Малхбуза доза лору Керла Гвиней гӀайре, малхбален — Пасхин гӀайре. Дукха хьолахь, Океанин юкъа ца туху Австрали, ткъа кхин а къилба-малхбален Азин, Генара Малхбален, Къилбаседа Америкин гӀайренаш а, архипелагаш а. Географин мехкашӀаморан декъехь, Океани Ӏамайо ша йолу дисциплина санна — океанистика.

Австрали а, Океани а эхиган картин тӀехь
Австрали а, Океани а дуьненан картин тӀехь

Географин хӀоттамНисъе

 
Австралин а, Океанин а физикан карта (ингалс.)
 
Австралин а, Океанин а регионаш
 
Австралин а, Океанин а политикан карта

Океани дуьненахь уггаре дукха гӀайренаш долу меттиг ю, лаьтта Тийна океанан къилба-малхбузан а, юккъерачу а декъехь, субтропикийн Къилбаседа а, барамера Къилба эхиган а шораллашна юкъахь[3]. Дуьненан латта дакъошка доькъучу хенахь Океани дукха хьолехь цхьаьнатуху Австралица дуьнан цхьаьна декъе Австрали а, Океани а[3], наггахь ша лаьтта дуьненан дакъа санна билгала йоккху[4].

Географин агӀора Океани екъало масех регионашка: Микронезега (къилбаседа-малхбузехь), Меланезега (малхбузехь), Полинезега (малхбалехь); наггахь билгала йоккху Керла Зеланди[4].

Океанин гӀайренийн ерриг майда (царех уггаре йоккханиг Керла Гвиней ю) 1,26 млн км² (Австралица цхьаьна 8,52 млн км²) ю, бахархой — 10,7 млн ст. гергга (Австралица цхьаьна 32,6 млн ст.). Австрали чот ца йича, Океанин майда а, бахархойн барам а африкин Чад пачхьалкхаца цхьаьна могӀар хӀотто мегар ду.

Океанин гӀайренийн бердаш дашадо Тийна океанан дукха хӀордаша, масала, Маржанан хӀорд, Тасманан хӀорд, Фиджин хӀорд, Коро хӀорд, Сулейманан хӀорд, Керлагвинейн хӀорд, Филиппинийн хӀорд), кхин а ХӀиндин океанан Арафурийн хӀордо а.

БилгалдахаршНисъе

  1. https://bse.slovaronline.com/24886-OKEANIYA Большая Советская энциклопедия
  2. https://www.britannica.com/place/Oceania-region-Pacific-Ocean Энциклопедия Британника
  3. 1 2 БСЭ, статья «Океания».
  4. 1 2 БРЭ, статья «Океания».

ХьажоргашНисъе