Коьрта меню схьаелла

Кусаев, Ӏадиз Джабраилович

(Кусаев, Адиз Джабраилович дӀасахьажийна кхузе)

Куса́ев, Ӏади́з Джабраи́лович (1938 шеран 3 январь) — нохчийн поэт, яздархо, журналист. СССРн журналистан союзан декъашхо (1970 шо), Российн журналистан союзан декъашхо (1995 шо), СССРн яздархойн союзан декъашхо (1990 шо), Российн яздархойн союзан декъашхо (1990 шо), Нохч-ГӀалгӀай АССР культуран Сийлахь белхало (1990 шо). 2003 шарахь РФ культуран министерствос цунна елла Знак отличия «За достижения в культуре».

Кусаев Ӏадиз Джабраилович
Кусаев, Адиз Джабраилович.JPG
Вина терахь 1938 шеран 3 январь({{padleft:1938|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:3|2|0}}) (81 шо)
Вина меттиг Шоьнахь, Нажи-Юьртан кӀошт, Нохч-ГӀалгӀай АССР
Корматалла яздархо, поэт, журналист, гочдархо
Гражданалла ССРС СССРРосси Росси
Да Джабраил

БиографиНисъе

Ӏадиз Кусаев вина 1938 шеран 3 январехь Нохч-ГӀалгӀай АССРн Нажи-Юьртан кӀоштан Шоьна юртехь. Цьуна да вара юртан школан директор. Нохчий цӀера бехначу хенахь цуьна жима ши ваша мацалах велира. Дас-нанас кхи дан хӀума а ца хилла иза детдоме дӀавелира.

ЦӀа вирзинчул тӀехь цӀен дипломца чекхъяккхира Соьлжа-ГӀалин статистикан техникум. Цул тӀехьа чекхъяккхира тӀеман авиацин а, техникин а училище Тамбовн областехь Кирсанов гӀалахь. Дешна ваьлча болх бира Соьлжа-ГӀалин аэропортехь кеманаш то а деш, лела а деш.

1969 шарахь Кусаевс чекхъяккхира Ростовн пачхьалкхан университетан филологин факультетан журналистикан отделени. Университет чекхъяккхили 1966 шарахь иза Нохч-ГӀалгӀайн Телевиденин а, Радион а Пачхьалкхан комитетан коьрта редактор балха дӀаийцир.

19711972 шерашкахь иза вара Ленинан некъ газетан культуран а, дахаран а декъан куьйгалхо. 1972 шо дуьйна иза говзала лакхайоккху курсашка оьхуш вара Телевиденин белхалойн говзалла лакхайокху Еригсоюзан институте, Останкинан а, Шаболовкан а телецентрашкахь болх бира.

1972 шарахь иза Госкомитете юха а балха хьавеара исбаьхьаллин программашан редакцин коьрта редактор. 1994 шо кхаччалц иза вара Телевиденин комитетан коьрта редактор а, Председателин когаметтаниг а. 1995 шарахь иза хилира «Вайнах» Пачхьалкхан телерадиокомпанин Председателин когаметтаниг. Цигахь цо болх бира 1997 шарахь пенси ваххалц.

Амма иза цӀахь ца Ӏавелира. Нохчийн пачхьалкхан университетан филологин факультетан журналистикан кафедран коьрта хьехархо балха вахара иза. ХӀинца иза оцу кафедран доцент ву. 2000 шарахь цо Нохчийн Республикан Халкъан музейн уггара керла историн декъан куьйгалхо болх бира. Цул тӀехьа иза хилира оцу музейн Ӏилман а, серладаккхаран а белхан а, юкъараллин белхан а Генеральный директоран когаметтаниг хилира.

Литературан болхНисъе

Ӏадиз Кусаевс язйо нохчийн а, оьрсийн а меттанашкахь. Цуьна литературан болх болабелира 1958 шарахь. Цу хенахь «Комсомольское племя» газетехь араелира цуьна хьалхара байт «В большую жизнь» оьрсийн маттахь, «ДоттагӀалла» альманахехь араелира «11 августан урам» цӀе йолу байт нохчийн маттахь.

Цо язйина прозин а, поэзин а 20 сов книг нохчийн а, оьрсийн а меттанашкахь, республикан культуран дахарех лаьцна шортта газетан а, журналан статьяш, радио- а, телеочеркаш а.

Цуьна байташ зорбан тӀе тоьхна «Литературан газетехь», «Литературан Россиехь», журналашкахь «Дружба народов», «Юность», «Дон», коллективан гуламашкахь «Звезды в ладонях» (1965), «Зовут нас горизонты» (1966), «Встреча в пути» (1978), «Строки, опаленные войной» (1997), «Антология чечено-ингушской поэзии» (1981), «Антология чеченской поэзии» (2003).

Цуьнан бӀе сов байтах гӀаръялла эшараш хилира.

19942009 шерашкахь Нохчичоьхь хиллачунах лаьцна Кусаевс язйира яккхи байтан циклаш («Стихи о войне», «Реквиемы и плачи»). ТӀеххьара хенахь цо язйина нохчийн маттахь пхеа сонетан гулам («Иэс», «Нохчийн лаьмнаш», «Нохчийн латта», «Нохчийн къам», «Къа», «Безам»).

БиблиографиНисъе

Нохчийн маттахь
  • Байтан гулам «Амал» (1968);
  • Байтан гулам «Некъаш» (1972);
  • Байтан гулам «Цхьаалла» (1982);
  • Байтан гулам «Ламанан Леча» (1985);
  • Байтан гулам «БӀаьстенан мохк» (1987);
  • Байтан гулам «Амал» (2008);
  • Байтан гулам «Кхоллам» (2011).
Оьрсийн маттахь
  • «Необходимость» (1975);
  • «Мой путь» (2010).

ХьажоргашНисъе