Шера́н за́манашшеран гуонехь билгалдоккху дакъа.

Шеран заманаш къастайо:

Шеран заманаш хийцаялар доьзна шарахь планета мелхан гуонаха хьийзаран муьрца а, орбитан экъанал Дуьненан сема таӀарца а, кӀеззига орбитан эллипс хиларца а.

Шеран заманаш рузманехьНисъе

Юккъерачу шораллашкахь дукха хьолахь леладо формалан рузманца шо декъар цхьабосса муьрашка. Масала, къилбаседа эхиган алсамчу мехкашкахь тӀеэцна шеран зама йолаяларан а, чекхъяларан а терхьаш:

Россехь тӀеэцна лахара терхьаш:

Шеран заманаш хийцаяларан астрономинНисъе

 
Дуьне хьийзаран сема таӀар — коьрта бахьна ду шеран заманаш хийцаяларан
 
Июнехь малх цӀа кхачар. Беснашца гайтина тайп-тайпана дийнан дохалла йолу зонаш (къилбаседа эхиг лакхахь)
UTC-ца малх цӀа кхачаран, де-буьйса нисдаларан терахь а, хан а
шо Де-буьйса нисдалар
март
Малх цӀа кхачар
Июнь
Де-буьйса нисдалар
сентябрь
Малх цӀа кхачар
декабрь
де хан де хан де хан де хан
2002 20 19:16 21 13:24 23 04:55 22 01:14
2003 21 01:00 21 19:10 23 10:47 22 07:04
2004 20 06:49 21 00:57 22 16:30 21 12:42
2005 20 12:33 21 06:46 22 22:23 21 18:35
2006 20 18:26 21 12:26 23 04:03 22 00:22
2007 21 00:07 21 18:06 23 09:51 22 06:08
2008 20 05:48 20 23:59 22 15:44 21 12:04
2009 20 11:44 21 05:45 22 21:18 21 17:47
2010 20 17:32 21 11:28 23 03:09 21 23:38
2011 20 23:21 21 17:16 23 09:04 22 05:30
2012 20 05:14 20 23:09 22 14:49 21 11:11
2013 20 11:02 21 05:04 22 20:44 21 17:11
2014 20 16:57 21 10:51 23 02:29 21 23:03

Шеран заманаш хийцаяларан бахьнаш эклиптикан экъанера дуьненан сема таӀар а, Дуьне Мелхан гуонаха хьийзар а. Сема таьӀна яцахьара дийнан а буьйсанан а йохалла Дуьненан муьлххачу меттигехь а цхьатерра хир яра, дийнахь малх хьалабер бара цхьаьна локхалле дерриг шарахь а.

Вайн заманахь планетан семано бо орбитан экъанца 66,56° са[6].

БилгалдахаршНисъе

  1. Индийский календарь
  2. Восемь времён года
  3. Город восьми времён года Архиван копи 7 апрелехь 2014 дуьйна Wayback Machine тӀехь
  4. Маран Стивен. Астрономия для "чайников". Смена времен года "Когда Солнце переходит из северного полушария небесной сферы в южное, т. е. пересекает небесный экватор "сверху вниз", это начало осени, день осеннего равноденствия. Обычно он приходится примерно на 23 сентября. В Южном полушарии Земли наступает астрономическая весна, а в Северном — астрономическая осень."
  5. ЭСБЕ/Времена года
  6. Соответственно, плоскость экватора образует угол 23,44° с плоскостью эклиптики.